نقد و بررسی فیلم چشمانت را ببند. درباره معجزه سینما


پس از چهل سال، جدیدترین فیلم ویکتور اریس، فیلمساز اسپانیایی، فیلمی درباره سینما و جادوی آن است. داستان بازیگری که پس از سال ها به حرفه خود باز می گردد. با یک گیمر همراه باشید.

ویکتور اریس اسپانیایی که حدود چهل سال از آخرین فیلم بلندش می گذرد، امسال با چشمانت را ببند او به سینما برمی گردد. این فیلم برای اولین بار در جشنواره فیلم کن به نمایش درآمد و سپس در جشنواره های تورنتو، بوسان و لندن به نمایش درآمد. بعد از روح کندو (1973) و جنوب (1983)، این سومین فیلم بلند اریز است، اگرچه در سال 1992 مستند روایی خوب درخت خورشید و چندین فیلم کوتاه در گلچین های مختلف یا به صورت جداگانه. در این فیلم و همچنین در طراحی داستان و شخصیت اصلی، به نظر می رسد او نظری درباره خودش دارد و داستانی را برایمان تعریف می کند که شاید تا حدی درباره خودش باشد.

در ادامه متن داستان فیلم فاش می شود.

چشمانت را ببند از جایی شروع می شود که متوجه می شویم بازیگری به نام خولیو آرناس تقریبا بیست سال است که مفقود شده است. برخی معتقدند او مرده است، اما هیچ جسدی پیدا نشده است. حالا و بعد از این همه مدت، یک برنامه تلویزیونی تماس گرفت فایل های ناتمام او تصمیم گرفت برنامه ای با این موضوع بسازد و به همین دلیل از کارگردان آخرین فیلمی که جولیو در آن بازی کرده بود دعوت کرد تا در برنامه حاضر شود و درباره جولیو و دوستی آنها صحبت کند. این کارگردان میگل گارای است که در طول فیلم با او هستیم. به این ترتیب پرونده جولیو دوباره بررسی می شود و پس از پخش برنامه ردی از او پیدا می شود. بیست سال پس از ناپدید شدنش.

صحنه ای از فیلم چشمان خود را ببند

این فیلم داستان میگل را روایت می کند که در جستجوی جولیو، دوست قدیمی اش است. اما او صحنه پردازی را طوری اتخاذ می کند که این دو شخصیت شبیه هم باشند

برای بررسی داستانی فیلم لازم بود در سریع ترین زمان ممکن کل داستان فیلم بیان شود. با دانستن این کلیت است که می توان از الگوها و شباهت های خاصی در فیلم صحبت کرد. اول از همه، دیدن ردپای زندگی اریس در فیلم جالب است. او همچنین حدود چهل سال هیچ فیلم بلندی را کارگردانی نکرد و احساس کرد که فیلم قبلی اش، جنوب، نیز ناتمام است و در این سال ها مشغول ساخت فیلم کوتاه و هدایت کارگاه های آموزشی بوده است. درست مثل میگل که بعد از ناپدید شدن جولیو فیلمش را نیمه کاره رها کرد و کار دیگری نکرد و از نوشتن داستان کوتاه و ترجمه لذت برد. جالب اینجاست که این فیلم دومین فیلم میگل نیز بود. مانند جنوب که دومین فیلم اریس بود.

بخوانید  ضعیف ترین پسوردهای سال 2022

به طور کلی، این فیلم داستان میگل را روایت می کند که در جستجوی جولیو، دوست قدیمی اش است. اما فیلم صحنه سازی را به گونه ای اتخاذ می کند که این دو شخصیت به یکدیگر شباهت داشته باشند. گویی میگل به دنبال بیشتر از خودش است. از همان ابتدا در خلال دیالوگ هایش با انیماتور یا با مکس، دوست آرشیویستش، می بینیم که از اینکه فیلمش تمام نشده و سینما را به همین دلیل رها کرده، بسیار ناراحت است. اتفاقی که ضربه مالی به او وارد کرد و پول را به یکی از انگیزه های اصلی او برای شرکت در برنامه تبدیل کرد. فایل های ناتمام او اکنون در خانه ای در کنار دریا زندگی می کند، خانه ای که شبیه یک روستا با ظاهری زودگذر است. خانه ای در کنار دو خانه دیگر.

این خانه از نظر محیطی بسیار شبیه جایی است که جولیو در خانه سالمندان زندگی می کند. همچنین مکانی وجود دارد که به سختی بتوان آن را “خانه” نامید. این دو مکان در واقع مکان های غیرممکنی هستند که فقط میگوئل و جولیو را در خود جای می دهند. جالب اینجاست که خانه سالمندان نیز دارای یک دیوار فلزی و مشبک رو به دریا است و محوطه خانه میگل و دوستانش نیز با دروازه فلزی و کباب پز از دریا جدا شده است. استفاده در فیلم از صحنه ای که دریا را در پشت این شبکه فلزی نشان می دهد، بر این معنا و شباهت تأکید می کند.

میگل گارای در فیلم چشمانت را ببند

صحنه نقاشی دیوار دقیقاً به نظر می رسد که ممکن است روند بازسازی حافظه را تصور کنیم و از این نظر منطقی است.

اما آلونک خولیو شباهت دیگری به یکی از مکان هایی دارد که میگل بارها از آن بازدید می کند: انباری میگل. در آنجا با قفسه‌هایی پر از زباله و اشیاء متعلق به گذشته روبرو می‌شویم، درست مانند اتاق اصلی سوله جولیو که دقیقاً همان است. این اتاق انبار در واقع محفظه ای است که خاطرات و گذشته میگل در آن نگهداری می شود. عکس‌ها، یادداشت‌ها و دفترچه‌های قدیمی وجود دارد. قطعه ای که به نظر می رسد عبارتی مشابه را در خاطره میگل می نوازد. از آنجایی که جولیو نیز بخش مهم و جسورانه ای از گذشته و خاطره میگل است، اقامتگاه او نیز مشابه این اتاق ذخیره سازی طراحی شده است. موضوع حافظه زمانی برجسته می شود که متوجه می شویم خولیو نیز حافظه خود را به دلیل سوء مصرف الکل از دست داده است و میگل می خواهد گذشته را به او یادآوری کند. بازی زیبایی است که در فیلم انجام می شود.

بخوانید  در تلویزیون c635 تی سی ال از دستیار گوگل استفاده کنید!

پس از اینکه میگل جولیو را در خانه سالمندان پیدا می کند، روند بازیابی حافظه او آغاز می شود. میگل سعی می کند به تنهایی و سپس با کمک آنا (دختر خولیو) چیزهایی را به خولیو یادآوری کند. در همین حال، صحنه نقاشی دیوار دقیقاً به نظر می رسد که از روند بازسازی حافظه می توانیم تصور کنیم و از این نظر منطقی است. قبل از این صحنه، جایی که خولیو و میگل با هم می خوانند، یک نکته مهم وجود دارد. در ابتدای صحنه، جولیو کلاهی بر سر دارد و سرش را پایین انداخته تا چشمانش دیده نشود. اما کم کم جایی که میگل برای آواز خواندن به او ملحق می شود، سرش را بالا می گیرد و در نهایت کلاهش را برمی دارد. ظاهر چشم می تواند جرقه ای باشد که می تواند نشان دهنده احیای رابطه قدیمی بین این دو باشد.

آخرین برنامه میگل کمک گرفتن از سینما است. جایی که آخرین سکانس فیلمش را به جولیو نشان می دهد تا چیزی یادش بیاید. از ابتدا، میگل، به عنوان کارگردان، سناریویی را سازماندهی می کند تا مشخص کند هر یک از شرکت کنندگان باید در کجای اتاق بنشینند. دو اتفاق در فیلم برجسته می افتد. اول اینکه حس خوشایندی در خود میگل ایجاد می شود که بالاخره فیلمش را روی پرده سینما دید و به نوعی پرونده ای در روحیه او بسته شد. و مورد دیگر این است که جولیو نیز تحت تأثیر قرار می گیرد. گرچه نمی توان با قاطعیت گفت که او گذشته خود را به یاد می آورد; اما بستن چشمانش در پایان می تواند نشانه ای از تلاش او برای تصور خاطرات و گذشته اش باشد. اما این که میگل و جولیو در ابتدا مانند فیلم میگل مستقیماً به دوربین نگاه می کنند، نشان از شباهت این دو شخصیت و تأثیر فیلم بر آنها دارد.

ویکتور اریز در پشت صحنه فیلم چشمان خود را ببند

در پوستر رسمی فیلم نیز به شخصیت اینگمار برگمان اشاره شده است. فیلمی که از کنار هم قرار گرفتن دو شخصیت نیز صحبت می کند و میگل و خولیو در اریسه در این وضعیت قرار دارند.

بخوانید  چرا شیشه و پلاستیک گریبان گوشی‌های اندرویدی را گرفته‌اند؟ دلیل استفاده‌نشدن از مواد باکیفیت‌تر چیست؟

چنین فیلمی طبیعتاً و احتمالاً برای ارجاع فیلم های تاریخ سینما ضروری است. ردپای این ارجاعات را می‌توان در دیالوگ‌های مکس با میگوئل، زمانی که درباره کارل درایر صحبت می‌کند، دید. یا به قول صاحب سالن که به اسپاگتی وسترن ها اشاره می کند. و همچنین در خود سکانس پایانی که یادآور سکانس درخشان است سینما پارادیزواین جوزپه تورناتوره است. علاوه بر این، در پوستر رسمی فیلم نیز اشاره شده است شخصیتاینگمار برگمن وجود دارد. این فیلم در کنار هم قرار گرفتن دو شخصیت را روایت می کند: پرستار و بیمار. در اینجا و در فیلم Erise همانطور که گفته شد میگل و خولیو در این وضعیت قرار دارند. شباهت هایی نیز بین شخصیت جولیو و تراویس وجود دارد پاریس، تگزاس ویم وندرس نیز خود را تثبیت کرد.

فیلم – در واقع فیلم ناتمام میگل – با تصویری از یک مجسمه آغاز می شود. نیم تنه ای که در یک طرف صورت یک زن و در طرف دیگر چهره یک مرد را نشان می دهد. می توان تعبیر کرد که زن و مرد مکمل یکدیگر هستند. جالب اینجاست که این موضوع در داستان فیلم نیز قابل مشاهده است. در فیلم میگل، آخرین آرزوی یهودی ثروتمند دیدن دخترش است، زیرا او تنها کسی است که می تواند او را به وضوح ببیند. بعد از رسیدن دختر، انگار همه آرزوهای مرد برآورده می شود و می تواند بمیرد. در داستان جولیو یک دختر فراموش شده نیز وجود دارد: آنا. خولیو “پادشاه غمگین” است که دخترش را از دست داده و باید او را پیدا کند. حتی خود میگل در گذشته همسری (لولا) را از دست داد و ممکن است سردرگمی او به همین موضوع مربوط باشد.

اما فیلم در برخی موارد در الگوی تحقیقاتی و حتی در طرح پلیسی اش قابل پیش بینی است. کشف ناگهانی جولیو به لطف دید برنامه مستند یا استفاده از نقش آفرینی و سینما برای بهبود وضعیت جولیو مواردی هستند که فاقد نوآوری لازم برای غافلگیری کامل مخاطب هستند. می توان گفت این مسائل در مورد فیلم صادق است و شاید به خاطر همین چیزها باشد. چشمانت را ببند برای نویسنده، این به معجزه ای تبدیل نشد که دیگر فیلمسازان از آن صحبت کردند.

تحریریه مجله بازی یک گیمر